İstanbul’un arzın merkezinde yer alan bir şehir olduğu iddiasıyla yola çıktığımızdan beri şehrimizin kültürel ve sosyal olarak
merkeze oturması için çalışmalarımız her düzeyde devam ediyor. Bu kapsamda dünya gündemini etkileyen entelektüel
tartışmaların içinde yer almak ve İstanbul’u bu tartışmaların odağına yerleştirmek amacı ile çeşitli kültürel ve bilimsel etkinlikler
düzenliyoruz. Bize göre geçmişte imparatorluklara başkentlik yapmış bir şehre yakışan kültürel ortamın oluşması dünyanın dört bir
yanından gelen kültür ve bilim adamlarının şehirde kendilerini bulması ile mümkün olacaktır. Bu amaç dâhilinde dünyanın ve
ülkemizin önemli düşünürlerini bir araya getirerek kendilerine fikirlerini tartışabilecekleri entelektüel bir zemini hazırlamak
gerektiğinden hareketle çalışmalarımıza yön veriyoruz. Oryantalizm üzerine yaptığı çalışmalarla dünya düşünce hayatına büyük
katkılar sağlamış bir düşünür olan Edward Said’in fikirlerinin ülkemizde yeterince tanınmadığı kanaatini taşıyoruz. Onun
‘oryantalizm’ alanındaki çalışmaları sosyal düşünceye geniş açılımlar kazandırmıştır. Oryantalizm Sempozyumunun Ardından
Bu çalışmasıyla yirminci yüzyılın sonlarına damgasını vuran ve zihinlerde
önemli bir sorgulama ve değişime vesile olan düşünürü ve onun düşünsel
anlamda büyük bir çığır açan çalışmalarını bir kez daha tartışmanı
n çok önemli olduğu açıktır. Zira medeniyetler arası diyalog gibi
önemli mevzuların gündemi oluşturduğu şu günlerde Said’in düşünsel
mirası önemli bir yol göstericidir.
Said’in Batı’nın Doğu’ya bakışını temelli bir biçimde belirlediğini tespit
ettiği çalışması ‘Oryantalizm’ sosyal düşünceye geniş açılımlar kazandırmı
ştır. Said büyük bir disiplinin, entelektüel mirasın siyasal içerimlerini
irdeleyerek eleştirel bir biçimde incelemektedir. Onun çalışması büyük
bir tartışmayı başlatmış ve akademik disiplinlerin veya daha genel
anlamda bilginin iktidarla ve egemenlikle olan ilişkisini daha açık hâle
getirmiştir.
Said’in söyledikleri ülkemizin de içinde yer aldığı Batı dışı dünyanın entelektüellerini
kendi siyasi ve sosyal tarihlerinde büyük bir yolculuğa davet
etmektedir. Fakat ne var ki Said’in söylediklerinin siyasal uzanımları
üzerine düşünmek ihmal edildiği için oryantalizme bakış ve eleştirilerde
yerli bir duruş ve düşünüş sergilenemedi ve Batı’dan üretilmiş oryantalist
eleştiriler gündemin ağırlığını oluşturdu. Oryantalizm alanında uluslararası
düzeyde yaşanan tartışmalar yeni bir bakış açısıyla irdelenip bu
bağlamda oluşturulacak politikalara bir arka plan oluşturulamadı.
Diğer taraftan onun kavramları ve meseleyi ele alış biçimi günümüzde sık
sık karşımıza çıkan medeniyetler arası ilişkilerin farklı bir çözümlemesi
için de fırsat sunmaktadır. Zira oryantalizmin göstergeleri sadece entelektüel
alanla sınırlanamayacak kadar geniş bir yelpazededir. Bu yelpazenin
kanatları arasında mimari alan, sanat, edebiyat, müzik ve ilahiyat gibi çeşitli
alanlar bulunmaktadır. Düzenlenecek daha geniş çerçeveli etkinliklerle
oryantalist göstergeleri göz önüne getirebilmek ve bunlarla yüzleşebilmek
de sempozyum çerçevesinde yapılacak çalışmalardandır.
Dünya siyasetinde yaşanan yeni gelişmeler, değişen zihniyet ve kültür
söylemleri oryantalizm konusunu tekrar güncel bir mesele hâline getirmektedir.
Oryantalist zeminin yeniden harekete geçtiği günümüzde,
fierif Mardin
6
yapmamız gereken oryantalizmin zihinlerde bıraktığı Doğu imajının
farkında ve bilincinde olarak kendimizle yüzleşmek ve bastığımız zemini
netleştirmek olmalıdır. Dolayısıyla Said’in bıraktığı mirası devam ettirip
oryantalizmin daha derinlikli analizlerini yapabilmek, Türk aydınına
konu ile ilgili bakış açılarını tartışıp paylaşabileceği bir zemin oluşturmak
ve entelektüel birikimimizi Doğu-Batı tartışmasında önümüzü
açacak bir araca dönüştürmek gerekmektedir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak entelektüel hayatımıza katkı sağ-
lamak maksadıyla çeşitli düzeylerde çalışmalar yapıyoruz. Bu çerçevede
Edward Said anısına uluslararası bir oryantalizm sempozyumu düzenleyerek
bu güncel ve önemli konunun değişik yönleri ile ele alınması
nı sağladık. Sempozyumda, iki açılış konferansının yanı sıra iki
gün boyunca beş oturumda 11 Türk 11 yabancı akademisyen bildiri
sundu. Ayrıca meşhur oryantalistlerden Melling’in orijinal gravürlerinden
oluşan bir sergi düzenlenerek çalışmanın çok boyutlu olması sağ-
landı. Üç gün boyunca gösterilen yoğun ilgi düzenlenen sempozyumun