( 1886)- (1948) Büyük Çerkes sürgününde Kafkasya'nın Şapsığ yöresinden göçederek Bandırma'ya yerleşen bir Adıge ailesindendir. 1886 Senesinde Emre Köyü'nde doğdu. Pşevu Ali Bey'in oğludur. Rüşdiyeyi ve Küçük Zabit Mektebi'ni tamamladı. Balkan Savaşları'na katılarak yaralandı. Birinci Dünya Savaşı'nda Sencer Eşref Bey'in yönetimindeki Teşkilat-ı Mahsusa'da çalıştı. Dr.Hanakhe Reşit Bey'in (Diyarbekir Valisi) ve Aşharuva Rauf (Orbay) Bey'in emrinde Irak ve İran'da görev yaptı. Bu arada yaralanarak Bandırma'ya döndü. Mütareke devresinin başlangıcında İzmir yöresinde bazı siyasi eşkıyalık olaylarına adı karıştı. Yunanlıların İzmir ve çevresini işgali üzerine Anadolu'ya geçen Aşharuva Rauf Bey'in ve Zaraho Bekir Sami Bey'in uyarılarıyla Yunanlılara karşı eyleme geçti. Ağabeyleri Reşit ve Yüzbaşı Tevfik Bey'lerle beraber Bursa ve Balıkesir yöresindeki Kafkas göçmenleri arasından topladığı gönüllülerle önce Ayvalık, sonra da Akhisar ve Salihli yörelerinde Yunanlılara karşı savaştı. Örgütçü yeteneğiyle diğer bazı Kuvay-ı Milliye çetelerini de tasfiye edip kendi güçlerine katarak Yunanlılara karşı sağlam bir cephe oluşturdu. Yunan ilerlemesinin "Milen Hattı" üzerinde durdurulmasında en büyük rolü aldı. Emrindeki atlı güçlere 14. Kolordu Komutanı Met İzzet Yusuf Paşa tarafından "Kuvay-ı Seyyare" adı verilmişti. 1920 yılı boyunca birlikleri, zaman zaman Yunan cephesine çekilerek Marmara yöresi ve İç Anadolu'daki karşı ihtilal hareketlerinin bastırılmasında vurucu güç olarak kullanıldı. Bu suretle TBMM'nin toplanarak ülkenin kaderini eline almasında önemli bir rol oynadı.
Düzce, Adapazarı, Çorum, Yozgat gibi ayaklanma bölgelerinden toplayarak güçlerine kattığı yeni gönüllülerle daha da güçlenerek TBMM hükümetinin dayanağı en güçlü Kuvay-ı Milliye Komutanı haline geldi. Kendisine resmen "Milli Kahraman" ünvanı verilerek TBMM'nde ayakta karşılandı. Fakat birliklerinin kendine özgü yapısı ve genellikle Kafkas göçmenlerinden oluşması kuşkular yarattığı gibi, ayaklanma bölgelerinde verdiği yersiz idam kararları ve köyleri yaktırması hemşehrileri arasında da kendisine karşı antipati uyandırmaya başlamıştı. İç Anadolu'da Çapanoğulları'nın yönlendirdiği karşı ihtilal hareketini bastırmak için Yozgat yöresinde bulunduğu sırada, Yunanlıların iki koldan saldırıya geçerek Bursa, Balıkesir ve Uşak yörelerini işgal etmeleri üzerine tekrar bu cepheye çağrıldı. Düşman saldırısının durdurulmasında büyük başarısı görüldü ve Demirci yöresindeki savaşlarda üstün Yunan güçlerine karşı büyük bir başarı kazandı. Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Paşa'nın Moskova Büyükelçiliği'ne atanarak yerine İsmet Bey'in getirilmesinden sonra Ethem Bey ve kardeşleri ile Mustafa Kemal Paşa ve hükümet arasındaki anlaşmazlıklar belirginleşmeye başladı. Bir yandan Nizami Ordu'nun güçlendirilmesi için bir engel olarak görülen Kuvayı Seyyare öte yandan da Anadolu ihtilaline el koymaya çalışan sol akımlar ve Enver Paşa taraftarları için hazır bir potansiyel olarak değerlendiriliyordu.
Ethem Bey'in Yozgat ayaklanmasının bastırılması sırasında hükümet üzerinde giriştiği bazı güç gösterilerinden de kuşkulanan Mustafa Kemal Paşa, sol eğimli Yeşilordu Cemiyeti gibi Kuvayı Seyyare'yi de dağıtmaya karar vermişti. Durumu değerlendiremeyen Ethem Bey ve kardeşleri çeşitli olaylar karşısında yaptıkları hissi çıkışlarla siyasi hasımlarının eline yeni kozlar verdiler. Met Yusuf İzzet Paşa, Hakkı Behiç Bey gibi aydın ve niyetli hemşehrileri tarafından kendilerine yapılan bazı uyarıları da değerlendiremediler. Böylece 1920 yılı sonunda, Mustafa Kemal Paşa, bir yandan Pşevu kardeşleri gelen giden kurullarla oyalarken bir yandan da meclise haber vermeksizin Batı Cephesi birliklerini Kuvayı Seyyare üzerine sevketti. Diğer düzensiz Kuvayı Milliye güçlerinden de bir yardım sağlamayan ve Yunana orduları ile Türk Nizamı orduları arasında sıkışan Ethem Bey, Yunanlılarla bir mütareke yaparak küçük çarpışmalarla geri çekilmeye başladı. Bu arada infiale kapılarak TBMM'ne çektiği hakaretamiz telgraf, TBMM'nde bütünüyle aleyhine dönmesine neden oldu. Lozan Anlaşması'ndan sonra da 150'lik listeye dahil edildi. Bunun üzerine önce Mısır'a sonra da Ürdün'e giden Ethem Bey buradaki Kafkas göçmenleri arasında sessizce yaşadı. Kardeşlerinin aksine, 150'liklerin affından sonra da Türkiye'ye dönmedi. 1948 Senesinde Amman'da öldü ve bir Çerkes mezarlığına gömüldü.
ESERLERİ
Anılarım
Çerkes Ethem
Berfin Yayınları / Anı Dizisi
çerkez ethem'i vatan haini
çerkez ethem'i vatan haini ilan edenler vatan hainidirler.
"Türkiye Cumhuriyeti
"Türkiye Cumhuriyeti İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük" dersinde Çerkes Ethem'in Batı Cephesi Kumandanlığı'nı isteyip de alamadığı için isyan edip Yunanlılara sığındığını okumuştuk.
Yalanların doğrulara eklemlenerek yazıldığı tarihin gerçek yüzü; bir bir ortaya çıkıyor.
Eğer kumandanlık kendisine verilmiş olsaydı, İsmet Paşa'nın -hayatı boyunca üstlenmiş olduğu- bütün askerî ve siyasî rollerde, mevkiilerde Çerkes Ethem'i görecektik desem yanlış olmaz.
Düşünün ki Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa değil, Çerkes Ethem olsaydı;
Haketmediği, istekli olmadığı ve yalandan başarılar gösterdiği Batı Cephesi Kumandanlığı ile nüfuzunu arttıran İsmet Paşa(!) böyle bir nüfuzu da olmayacağından 2. Cumhurbaşkanı olamayacak; belki de Çerkes Ethem olacak; o olmasa bile Mareşal Fevzi Çakmak 2. Cumhurbaşkanı olacaktı ki Atatürk'ün istediği de bu idi. Atatürk'ün ölümünün ertesi günü 11 Kasım 1938'de İsmet Paşa'yı alelacele Cumhurbaşkanı ediverdiler. 1937'de İsmet İnönü'yü Başvekalet'ten alıp öldürülmesi emrini veren ve kendisine getirilen kanlı gömleği görüp onun öldüğünü sanan Atatürk'ün İsmet İnönü ile probleminin ne olduğunu araştırınız. Ayrıca İsmet İnönü'nün Atatürk'ü ölüm döşeğinde ziyaret etmemesinin sebebini de araştırınız ki kızı Özden Toker de bunu doğrulamakta fakat başka bir bahane uydurmaktadır.
Nedir şu Ermenilerden çektiğimiz?
Tabii normal değil, hain bir Ermenilerden...
Sonuç olarak Türkiye
Sonuç olarak Türkiye Cumhuriyetini Atatürk kurduğu ve Ismet Inonu Cumhurbaşkanı olduğu için onlar kahraman, Çerkez Ethem ise hain ilan edildi.
Eğer Çerkez Ethem veya başka biri iktidar mücadelesini kazansaydı belki de şu an okul kitaplarımızda Atatürk , Kemal Paşa isyanı gibi bir başlık altında
işlenen, çocuklara kahramanlıklarından çok hataları gösterilen bir vatan haini olarak yazılacaktı. Ille de Çerkez Ethemi yargılamak istiyorsanız bunu o zamanın
şartları altında yapın. Anadolu üzerindeki en başarılı ve en güçlü askeri güce sahipsiniz ve halkın desteğini alıyorsunuz. Sonra kendi yapamadığı işlere sizi
gönderen bir hükümet çıkıyor ve askeri gücünüzün yönetimini elinizden alıp, sizi kendini komutan olarak sizin yarınız kadar dahi kanıtlamamış paşaların
(Ismet Inönü vs.)emrine vermek istiyor. Sizi ise basit bir subay olarak orduda bulundurmak istiyor. Üstelik karşılığında size tek önerdikleri siyasi yardım.
Oysa ki sizin siyasetle zaten bir işiniz yok. Siz ordunuzu teslim edip; "Alın bunla ne istiyosanız yapın bana da sadece maaşımı verin." der miydiniz?
onceki yazida soyle
onceki yazida soyle yazilmis.'.....kim ki vatan için iyi işler yaptı yine aynı kişiler vatan haini ilan edildiler...'
Ben de sunu ilave edeyim.1940'lardan sonrasi icin '..kim ki bu vatanin icine etti.Hepsi kahraman ilan edildi ....'
evet arkadaşlar herkes
evet arkadaşlar herkes yorumlarda hem fikir şunu da unutmayalım ki çerkez ethem m.kemal ve düzenli orduya değil ismet inönünün emrine girmek istememiştir kim olsa aynısını yapar bir çok başarılar kazanıyor tbmmye karşı bütün ayaklanmaları bastırıyor yunanlılarn batı anadoluyu tamamen işgal etmesini engelliyor hatta geri püskürtüyor sizce bu adam orduda yüksek bir rütbeyi haketmiyormu peki Çerkes Ethem bunları yaparken İsmet İnönü ne yapıyordu İsmet İnönü 1. İnönü muharebesinden sonra başarısından dolayı generalliğe yükseldi ama Çerkes Ethem o kadar başarı kazanmasına rağmen ne yaptılar hain ilan edildi bu devlet her zaman aynı şeyi yaptı arkadaşlar kim ki vatan için iyi işler yaptı yine aynı kişiler vatan haini ilan edildiler
Arkadaşım inankı şu
Arkadaşım inankı şu yazdıklarını ünüverstede ki Bütün tarih hocaları ile bile tartıştım hiçbiri desteklememişlerdi beni ama benim fikrim ve düşüncemde birilerinin olmasını bilmek ve böyle yazıları okumak inanki beni Gelecek için umutlandırıyor...............
arkadaşım ben düne kadar
arkadaşım ben düne kadar ÇERKEZ ETHEM i hain olarak biliyordum fakat artık gerçekleri biliyorum tamamen İsmet İnönü nün oyunnu tarihimizde malesef çirkinlikler var ben ÇERKEZ ETHEM in manevi huzurunda saygıyla eğiliyorum
Çerkes Ethem batı
Çerkes Ethem batı cephesinde yunanlılarla savasmıs ve birçok isyanı bastırmıstır.
Duzenli ordu kurulunca bati cephesi komutanı olarakda kendini görmüstür ama Ataturk bati cephesi komutanlığına ismet inönuyu getirmistir.
Bunun üzerine ismet paşanın emrine girmemek için isyan çıkarmıs ve duzenli orduyla savasmıstır.yaklasık 5000 askeriyle 15000 askerli duzenli orduya karsı yenilmis ve hain ilan edilmiştir.
Bunun üzerine emrindeki askerleri serbest bırakmıstır.Kendiside yunanlılarla anlasarak yunanistan üzerinden almanyaya gitmiştir.yunanistani sadece geçiş yolu olarak kullanmıstır.
Daha sonra ürdüne gitmiş ve orda hayatini kaybetmiştir.Çerkes mezarlığına gömülmüştür.
benm bildiklerim bunlar saygılarımla...
Yunanlılarla mütareke
Yunanlılarla mütareke yapıp Türk ordusuna karşı savaşmakla, yaptığı onca kahramanlıkların hepsinin üstüne çizgi çekmiştir.
Ona yakışan ordusu ile birlikte silah bırakarak teslim olması gerekirdi (Ki bunu yapmaya karar verip son anda çevresinin gazı ile vazgeçtiği de söylenir)
Fakat olay bir vatan hainliği değil kendisine haksızlık yapıldığını düşündüğü için de olsa yapmaması gerekeni yani uğruna savaştığı ülkenin başkomutanına karşı gelmesi olarak düşünülmelidir.
Yani bence bu siyasi bir çekişmenin çatışma haline gelemesi / getirilmesidir.
Çerkes Ethem o günlerde Mustafa Kemal'i devlet başkanı olarak görmüyor hatta çevresinin gazı ile kendini Mustafa Kemal ile kıyaslıyordu.
Kısacası Çerkes Ethem'in bunu milli bir mesele olarak değil kişisel olarak değerlendirmesi ve gurur meselesi haline getirmesidir.
Ancak olayı Çerkes - Türk ayrımına sokmaya da gerek yok arkadaşlar kişisel hataları veya suçluları bir topluma mal ede ede bu günlere geldik bırakın bu Türk yapmaz Çerkes yapmaz muhabbetini ...
yorumlardaki acımasız ve
yorumlardaki acımasız ve insafsız eleştirilerin sahiplerini biraz insafa davet ediyoruum. ben bir turkum ve meselenin tek bir pencereden bakılmadan aklıselimle değerlendirilmesini acizane öneriyor, saygılar sunuyorum
Yeni yorum gönder