( 1886)- (1948) Büyük Çerkes sürgününde Kafkasya'nın Şapsığ yöresinden göçederek Bandırma'ya yerleşen bir Adıge ailesindendir. 1886 Senesinde Emre Köyü'nde doğdu. Pşevu Ali Bey'in oğludur. Rüşdiyeyi ve Küçük Zabit Mektebi'ni tamamladı. Balkan Savaşları'na katılarak yaralandı. Birinci Dünya Savaşı'nda Sencer Eşref Bey'in yönetimindeki Teşkilat-ı Mahsusa'da çalıştı. Dr.Hanakhe Reşit Bey'in (Diyarbekir Valisi) ve Aşharuva Rauf (Orbay) Bey'in emrinde Irak ve İran'da görev yaptı. Bu arada yaralanarak Bandırma'ya döndü. Mütareke devresinin başlangıcında İzmir yöresinde bazı siyasi eşkıyalık olaylarına adı karıştı. Yunanlıların İzmir ve çevresini işgali üzerine Anadolu'ya geçen Aşharuva Rauf Bey'in ve Zaraho Bekir Sami Bey'in uyarılarıyla Yunanlılara karşı eyleme geçti. Ağabeyleri Reşit ve Yüzbaşı Tevfik Bey'lerle beraber Bursa ve Balıkesir yöresindeki Kafkas göçmenleri arasından topladığı gönüllülerle önce Ayvalık, sonra da Akhisar ve Salihli yörelerinde Yunanlılara karşı savaştı. Örgütçü yeteneğiyle diğer bazı Kuvay-ı Milliye çetelerini de tasfiye edip kendi güçlerine katarak Yunanlılara karşı sağlam bir cephe oluşturdu. Yunan ilerlemesinin "Milen Hattı" üzerinde durdurulmasında en büyük rolü aldı. Emrindeki atlı güçlere 14. Kolordu Komutanı Met İzzet Yusuf Paşa tarafından "Kuvay-ı Seyyare" adı verilmişti. 1920 yılı boyunca birlikleri, zaman zaman Yunan cephesine çekilerek Marmara yöresi ve İç Anadolu'daki karşı ihtilal hareketlerinin bastırılmasında vurucu güç olarak kullanıldı. Bu suretle TBMM'nin toplanarak ülkenin kaderini eline almasında önemli bir rol oynadı.
Düzce, Adapazarı, Çorum, Yozgat gibi ayaklanma bölgelerinden toplayarak güçlerine kattığı yeni gönüllülerle daha da güçlenerek TBMM hükümetinin dayanağı en güçlü Kuvay-ı Milliye Komutanı haline geldi. Kendisine resmen "Milli Kahraman" ünvanı verilerek TBMM'nde ayakta karşılandı. Fakat birliklerinin kendine özgü yapısı ve genellikle Kafkas göçmenlerinden oluşması kuşkular yarattığı gibi, ayaklanma bölgelerinde verdiği yersiz idam kararları ve köyleri yaktırması hemşehrileri arasında da kendisine karşı antipati uyandırmaya başlamıştı. İç Anadolu'da Çapanoğulları'nın yönlendirdiği karşı ihtilal hareketini bastırmak için Yozgat yöresinde bulunduğu sırada, Yunanlıların iki koldan saldırıya geçerek Bursa, Balıkesir ve Uşak yörelerini işgal etmeleri üzerine tekrar bu cepheye çağrıldı. Düşman saldırısının durdurulmasında büyük başarısı görüldü ve Demirci yöresindeki savaşlarda üstün Yunan güçlerine karşı büyük bir başarı kazandı. Batı Cephesi Komutanı Ali Fuat Paşa'nın Moskova Büyükelçiliği'ne atanarak yerine İsmet Bey'in getirilmesinden sonra Ethem Bey ve kardeşleri ile Mustafa Kemal Paşa ve hükümet arasındaki anlaşmazlıklar belirginleşmeye başladı. Bir yandan Nizami Ordu'nun güçlendirilmesi için bir engel olarak görülen Kuvayı Seyyare öte yandan da Anadolu ihtilaline el koymaya çalışan sol akımlar ve Enver Paşa taraftarları için hazır bir potansiyel olarak değerlendiriliyordu.
Ethem Bey'in Yozgat ayaklanmasının bastırılması sırasında hükümet üzerinde giriştiği bazı güç gösterilerinden de kuşkulanan Mustafa Kemal Paşa, sol eğimli Yeşilordu Cemiyeti gibi Kuvayı Seyyare'yi de dağıtmaya karar vermişti. Durumu değerlendiremeyen Ethem Bey ve kardeşleri çeşitli olaylar karşısında yaptıkları hissi çıkışlarla siyasi hasımlarının eline yeni kozlar verdiler. Met Yusuf İzzet Paşa, Hakkı Behiç Bey gibi aydın ve niyetli hemşehrileri tarafından kendilerine yapılan bazı uyarıları da değerlendiremediler. Böylece 1920 yılı sonunda, Mustafa Kemal Paşa, bir yandan Pşevu kardeşleri gelen giden kurullarla oyalarken bir yandan da meclise haber vermeksizin Batı Cephesi birliklerini Kuvayı Seyyare üzerine sevketti. Diğer düzensiz Kuvayı Milliye güçlerinden de bir yardım sağlamayan ve Yunana orduları ile Türk Nizamı orduları arasında sıkışan Ethem Bey, Yunanlılarla bir mütareke yaparak küçük çarpışmalarla geri çekilmeye başladı. Bu arada infiale kapılarak TBMM'ne çektiği hakaretamiz telgraf, TBMM'nde bütünüyle aleyhine dönmesine neden oldu. Lozan Anlaşması'ndan sonra da 150'lik listeye dahil edildi. Bunun üzerine önce Mısır'a sonra da Ürdün'e giden Ethem Bey buradaki Kafkas göçmenleri arasında sessizce yaşadı. Kardeşlerinin aksine, 150'liklerin affından sonra da Türkiye'ye dönmedi. 1948 Senesinde Amman'da öldü ve bir Çerkes mezarlığına gömüldü.
ESERLERİ
Anılarım
Çerkes Ethem
Berfin Yayınları / Anı Dizisi
onceki yazida soyle
onceki yazida soyle yazilmis.'.....kim ki vatan için iyi işler yaptı yine aynı kişiler vatan haini ilan edildiler...'
Ben de sunu ilave edeyim.1940'lardan sonrasi icin '..kim ki bu vatanin icine etti.Hepsi kahraman ilan edildi ....'
evet arkadaşlar herkes
evet arkadaşlar herkes yorumlarda hem fikir şunu da unutmayalım ki çerkez ethem m.kemal ve düzenli orduya değil ismet inönünün emrine girmek istememiştir kim olsa aynısını yapar bir çok başarılar kazanıyor tbmmye karşı bütün ayaklanmaları bastırıyor yunanlılarn batı anadoluyu tamamen işgal etmesini engelliyor hatta geri püskürtüyor sizce bu adam orduda yüksek bir rütbeyi haketmiyormu peki Çerkes Ethem bunları yaparken İsmet İnönü ne yapıyordu İsmet İnönü 1. İnönü muharebesinden sonra başarısından dolayı generalliğe yükseldi ama Çerkes Ethem o kadar başarı kazanmasına rağmen ne yaptılar hain ilan edildi bu devlet her zaman aynı şeyi yaptı arkadaşlar kim ki vatan için iyi işler yaptı yine aynı kişiler vatan haini ilan edildiler
arkadaşım ben düne kadar
arkadaşım ben düne kadar ÇERKEZ ETHEM i hain olarak biliyordum fakat artık gerçekleri biliyorum tamamen İsmet İnönü nün oyunnu tarihimizde malesef çirkinlikler var ben ÇERKEZ ETHEM in manevi huzurunda saygıyla eğiliyorum
Çerkes Ethem batı
Çerkes Ethem batı cephesinde yunanlılarla savasmıs ve birçok isyanı bastırmıstır.
Duzenli ordu kurulunca bati cephesi komutanı olarakda kendini görmüstür ama Ataturk bati cephesi komutanlığına ismet inönuyu getirmistir.
Bunun üzerine ismet paşanın emrine girmemek için isyan çıkarmıs ve duzenli orduyla savasmıstır.yaklasık 5000 askeriyle 15000 askerli duzenli orduya karsı yenilmis ve hain ilan edilmiştir.
Bunun üzerine emrindeki askerleri serbest bırakmıstır.Kendiside yunanlılarla anlasarak yunanistan üzerinden almanyaya gitmiştir.yunanistani sadece geçiş yolu olarak kullanmıstır.
Daha sonra ürdüne gitmiş ve orda hayatini kaybetmiştir.Çerkes mezarlığına gömülmüştür.
benm bildiklerim bunlar saygılarımla...
Yunanlılarla mütareke
Yunanlılarla mütareke yapıp Türk ordusuna karşı savaşmakla, yaptığı onca kahramanlıkların hepsinin üstüne çizgi çekmiştir.
Ona yakışan ordusu ile birlikte silah bırakarak teslim olması gerekirdi (Ki bunu yapmaya karar verip son anda çevresinin gazı ile vazgeçtiği de söylenir)
Fakat olay bir vatan hainliği değil kendisine haksızlık yapıldığını düşündüğü için de olsa yapmaması gerekeni yani uğruna savaştığı ülkenin başkomutanına karşı gelmesi olarak düşünülmelidir.
Yani bence bu siyasi bir çekişmenin çatışma haline gelemesi / getirilmesidir.
Çerkes Ethem o günlerde Mustafa Kemal'i devlet başkanı olarak görmüyor hatta çevresinin gazı ile kendini Mustafa Kemal ile kıyaslıyordu.
Kısacası Çerkes Ethem'in bunu milli bir mesele olarak değil kişisel olarak değerlendirmesi ve gurur meselesi haline getirmesidir.
Ancak olayı Çerkes - Türk ayrımına sokmaya da gerek yok arkadaşlar kişisel hataları veya suçluları bir topluma mal ede ede bu günlere geldik bırakın bu Türk yapmaz Çerkes yapmaz muhabbetini ...
yorumlardaki acımasız ve
yorumlardaki acımasız ve insafsız eleştirilerin sahiplerini biraz insafa davet ediyoruum. ben bir turkum ve meselenin tek bir pencereden bakılmadan aklıselimle değerlendirilmesini acizane öneriyor, saygılar sunuyorum
Beyler Tarih bilmeden Yorum
Beyler Tarih bilmeden Yorum yapmayınız
1.si Çerkez Ethem Hain değildir
2.siÇerkez Ethem Olmasa Nah Türkiye Cumhuriyeti Olurdu
4.sü Rauf Orbay 'dan Anılar Adlı kitabı okuyun N diyor
5.si Çerkez Ethem Kardes kardeşe Kurşun sıkmamak için Arkdaşlarını Düzenli Orduya veriyor Ama Kendisi Gitmiyor Çünkü: Çerkez Ethem Düzce,Irak,Yozgat Ve Nazilli cephesinde büyük başarılar İmza atıyor
6.sı Çerkez Ethem Yunanlardan En küçük Bir Yalvarması yoktur Sadece YOl istemistir Ve Karşılığında Çatışma olmayacaktır
7.si Atatürk Çerkez Ethem Hakkında Ölüm Emri vermemistir Kaynağı Gösterin
Çerkez Ethem 'in Tek Beklentisi Kendisine Karşı Saygı Gösterilmesi 'dir Kulaktan Dolma bilgilerle Tarih Anlasılmaz -Anlatılmaz
Istanbul hukumetine karsi
Istanbul hukumetine karsi Ankara hukumeti 1920 yilinda kuruldu.Duzenli ordusu da 1921 yilinda kuruldu.Ataturk Anadolu'da dusmana karsi savastigini ve kahramanliklarini,vatan sevgisini bildigi Cerkez Ethem'i Ankara'ya cagirdi.Kendisini garda trenin kapisinda karsiladi.Ama dusmani ancak anlatilandan duymus vede ruyasinda gormus bazilari bu olanlari cekemiyordu.Iran Irak ve Afganistan'da akinlara katilan,Anadolu'da Ingiliz ve Yunan isgaline karsi koyan Cerkez Ethem'in hukumet ve yeni orduda onemli yerlere gelebileceginden korkuyor ve sinsi planlari yapiyorlardi.Ankara'da Ismet Inonu Cerkez Ethem'e isgal ve ayaklanma olan bazi yerlerde basarisiz olduklarini ve artik oralarla yetecek gucleri olmadigini soylerken Cerkez Ethem'le fikir uyusmazliklari gittikce buyuyecekti.Ordu komutani olarak da Mustafa Kemal Ankara hukumetini olusturdugunda o hukumetin yarisina yakini da savasa girmek istemiyor,isgal kuvvetlerine ve Osmanli hukumetinin dusmana teslimiyetci tutumuna karsi basarili olunacagina inanmiyordu.Amerikan mandasina girmek istiyordu.Anadolu'daki Turklerin %30 u da M.Kemal'e ve Ankara hukumetinin kurulmasina karsiydi.Bu karsi duruslar hainlik olmuyordu.Ama Dusmanin Anadolu'da 1916 yilindan beri yaptigi yakip yikma tecavuz ve kırımlara karsi savasan.Anadolu'da Erzurum Sivas kongrelerinin yapilabilmesi ici nefes saglayan,her yer isgal altindayken dusmanla kuvayi milliye komutani olarak savasan Cerkez Ethem ve ordusu hain oluyordu....Cerkez Ethem cephede iki taraftan saldiriya ugramasi nedeniyle cok sevdigi vatanindan gitmek zorunda kaldi.1800'lerin basinda Adigey bolgesi Armavir sehrinden 10.000'lerce surulen Cerkez kardesinin yerlestigi Urdun'e gitti.Orada 63 yasinda öldü.Urdun Cerkez Mezarligina gomuldu.
Arkadaslar cerkez ethem
Arkadaslar cerkez ethem vatan icin gercektten ciddi savaslar yapmis oldugu bir gercek Allah kendisinden ins razidir tarihci degilim yorum yapmak beni asar
suda bir gercekki bunu cecen istanda gorduk yigit insanlar korkusuz tek diye bilecem bu kadar saygilar
bakın arkadaşlar yozgatta
bakın arkadaşlar yozgatta ayaklanma çıkar we m.kemal atatürk ethem beye bi mektup gönderir ethem bey gelir ayaklanmayı bastırır.ordan ankaraya arkadaşı olan atatürk ün yanına gider.atatürk eşaka yaparak ben olmasam bi ayhaklanmayı bastıramıyosunuz der.sarılırlar.orda bulunan genç subaylar bunu gurur meselesi yaparlar.bu olaydan soar atatürk ethem beyi ankraya tekrar çağırır görüşmek ister.ethem bey trendeyken yanına bi subay gelir we mustafa kemal seni öldürmek için çağırıyo der.ethem bey geri döner.mustafa kemal e de çerkez ethem ordusunu topladı saldırıyo derler we ethem bey hain ilan edilir.çerkez ethem unutulmaz bir kahramandır hainlikle alakası yoktur.....
Yeni yorum gönder