BİRİNCİ BÖLÜM / İ. GELİŞİM PSİKOLOJİSİ / 1. Gelişim Psikolojisinin Tanımı / 2. Gelişimle İlgili Temel Sorunlar / 3. Gelişimle İlgili Temel Kavramlar / 4. Gelişim Psikolojisinde Yöntemler / 5. Gelişim Kuramları / İİ. YETİŞKİNLİK PSİKOLOJİSİ / 1. Yetişkinliğin Tanımlanması / 2. Yetişkinliğin Evreleri / 3. Yetişkinlik Kuramları / 4. Yetişkin Psikolojisinin Temel Sorunları / İKİNCİ BÖLÜM / GENÇ YETİŞKİNLİK / İ. GENÇ YETİŞKİNLİKTE PSİKOLOJİK OLGUNLAŞMA / 1. Olgunluğun Tanımlanması / 2. Olgunlaşma Yönleri / 3. Olgunlaşmada Güçlükler / 4. Gelişim Görevleri / 5. Bireysel Gelişim / İİ. TOPLUMSAL BAĞLAMDA GENÇ YETİŞKİNLİK / 1. Aile / 2. Seçenek Yaşam Biçimleri / 3. İş ve Meslek / 4. Toplumsal Çevre, İlişkiler ve Katılım / 5. Ahlak Gelişimi / ÜÇÜNCÜ BÖLÜM / YETİŞKİNLİKTE ORTA YILLAR / İ. ORTA YILLARA GENEL BAKIŞ / 1. Kişilik Psikolojisi Açısından Yetişkinlik / 2. Yetişkinlikte Kişilik / 3. Cinslere Bağlı Kişilik Özellikleri / 4. Cinslere İlişkin Kalıpyargılar / 5. Cinslere Bağlı Özelliklerin Sürekliliği / İİ. ORTA YILLARDA BİREYSEL GELİŞİM / 1. Bedensel Değişimler / 2. Zihinsel Değişimler / 3. Cinsel Değişimler / İİİ. ORTA YILLARDA TOPLUMSAL YAŞAM / 1. Aile / 2. İş ve Meslek / 3. Toplumsal Çevre / İV. YETİŞKİN EĞİTİMİ / DÖRDÜNCÜ BÖLÜM / YETİŞKİNLİKTE İLERİ YILLAR / İ. YAŞLILIK / 1. Yaşlılığa Genel Bakış / 2. Yaşlılık Kuramları / İİ. YAŞLILIKTA BİREYSEL GELİŞİM / 1. Fiziksel Değişimler / 2. Bilişsel İşlevler / 3. Kişilik Özellikleri / İİİ. YAŞLILIKTA TOPLUMSAL GELİŞİM / 1. Aile Yaşamı / 2. Toplumsal Çevre / İV. YAŞLILIKTA RUH SAĞLIĞI / V. ÖLÜM / 1. Yaşam Süresince Beklentiler / 2. Düşünce Olarak Ölüm / 3. Yaşam Süresince Ölüm Yönelimleri / 4. Ölme Süreci / 5. Ölümü Karşılama / YARARLANILAN KAYNAKLAR / ÖNERİLEN KAYNAKLAR / GELİŞİM PSİKOLOJİSİ SÖZLÜĞÜ
BİRİNCİ BÖLÜM
İ. GELİŞİM PSİKOLOJİSİ
Psikoloji, genellikle, insan davranışının ve zihin süreçlerinin bilimi
olarak tanımlanır. Bu geniş alanın incelenmesi birtakım alt dalların
ortaya çıkmasını gerektirmiştir. İşte gelişim psikolojisi de bu temel
uzmanlık alanlarından biridir. Ayrıca, gelişim psikolojisinin de hem temel
araştırma, hem de uygulama dalları vardır. A. T. Jersild'e (1979)
göre, gelişim psikolojisi alanındaki çalışmalar başlıca iki bölümde
toplanabilir. Birincisi, insan gelişiminin çeşitli yönlerini ele alan ve
betimleyen araştırmalardır. İkincisi, gelişime ilişkin temel kavramları,
ilkeleri, kuramları ortaya koyan incelemelerdir. Gelişim alanındaki en
yararlı çalışmalar, kuşkusuz, olgu ile kuramı birleştiren, böylece insan
bilimlerine katkısı olan çalışmalardır. Bu açıdan, insan gelişimine
ilişkin çalışmalar biyoloji, sosyoloji, antropoloji, tarih gibi diğer bilim
dallarını da ilgilendiren çok disiplinli ve disiplinlerarası bir alana
yayılmaktadır. Bu nedenle günümüzde gelişim psikolojisi çok yönlü
bir araştırma ve inceleme alanı olmak durumundadır.
:::::::::::::::::
1. Gelişim Psikolojisinin Tanımı
İlke olarak, geçmişi bilmek şimdiyi anlamamıza, şimdiyi anlamak
da geleceği kestirmemize yardımcı olur. Bu genel ilke embriyoloji,
jeoloji, coğrafya, tarih, gelişim psikolojisi gibi bütün gelişim bilimlerinde
geçerlidir. Kuşkusuz, değişimin konusu ve zaman evreleri
bütün bu bilimlerde aynı değildir; fakat hepsinde ortak olan nokta,
birşeylerin zaman düzeni içinde geliştiği ve bu sistemli değişimin
nedenlerinin bulunabileceği inancıdır. Gelişim psikolojisinde zaman periyodu
insan ömrünü içerir ve değişen şey bireydir. Şu halde, gelişim psikolojisinin
konusu bireyin fiziksel ve ruhsal yapısının ve davranışının değişimidir.
Gelişim Psikolojisi, bireylerin yaşam boyunca geçirdiği değişimlerin
betimlenmesi ve açıklanmasıyla ve aynı zamanda bireyler arasındaki
değişim benzerlik ve farklılıklarıyla uğraşır. Gelişim psikologları
gelişimi betimlemek isterler, dolayısıyla gelişim normlarıyla ilgilenirler.
Fakat aynı zamanda gelişim süreçlerini açıklamak da isterler;
yani gelişimin neden belirli bir yolda ilerlediğini ve gelişim yolunda
bireylerin neden birbirinden farklılaştığını bulmaya çalışırlar.
Modern gelişim psikolojisi oldukça yeni bir bilim dalıdır. En
azından 1960'lara kadar bebek, çocuk ve ergen konusundaki psikolojik
araştırmalar "çocuk psikolojisi" adıyla biliniyordu. Bugünkü psikolojik
gelişim anlayışı -bazı büyük kuramcılara karşın- şimdiki biçimiyle
son on yıllara kadar ortaya çıkmış değildi. Bütünleşmiş bir gelişim
anlayışının daha önce ortaya çıkmayışının nedenlerinden biri,
alanın 1950'lere kadar değişimleri açıklamaktan çok betimlemeye yönelmiş
olmasıdır. İlk gelişim psikologları çocuğu doğum öncesinde,
ilk haftalar ya da aylarda, ilk çocukluk, orta çocukluk dönemlerinde
-olduğunca eksiksiz biçimde- betimlemekle yetiniyorlardı. Ancak betimsel
bilgi araştırmacılar için giderek çekici olmaktan çıkmaya başladı.
