4. Ceviri ve Disk Yoneticileri
Hic kimse sabit disklerin gercek yapisi ile ilgilenmez. Aslinda her ize
dusen sektor sayisi bile degiskendir. Cunku diskin kenarina yakin izlere,
ic taraftakilere gore daha fazla sektor duser. Yani gercekte her ize dusen
sabit sayida sektor yoktur. Kullanici icin en iyisi, sektorleri dogrusal
bir dizi seklinde numaralandirmak ve sektorun yasadigi gercek yerin
bulunmasini disk denetleyicisine birakmaktir.
Bu lineer numaralandirma LBA olarak bilinmektedir. (c,h,s) sektorunun
lineer adresi, (C,H,S) geometrisine sahip bir disk icin c*H*S + h*S +
(s-1)'dir. Butun SCSI ve bazi IDE denetleyiciler, LBA'yce konusurlar.
Eger BIOS, 24 bitlik (c,h,s)'yi LBA'ya cevirirse ve LBA modunda calisan
disk denetleyicisine beslerse, 7.875 GB adreslenebilmektedir. Bu butun
diskler icin yeterli olmasa da bir gelismedir. Bu arada BIOS tarafindan
kullanilan CHS'nin artik gercekle bir al akasi yoktur.
Bunun bir benzeri disk denetleyicisi LBA modunda calismazken, fakat BIOS
ceviriyi bilirken olmaktadir. (Bu genellikle setup'da Large(Genis/buyuk)
diye gecer.) Simdi BIOS isletim sistemine (C',H',S') geometrisini
gostermektedir ve disk denetleyicisiyle kon usmak icin de (C,H,S)'yi
kullanmaktadir. Burda genellikle; S=S', C'=C/N ve H'=H*N'dir ve N, C' <=
1024 kosulunu saglayacak sekilde secilir. (ki C'=C/N'ye yuvarlarken mumkun
olan en az kapasite bosa harcansin.) Bu metodla, yine, 7.875 GB'a kadar
adresleme mumkundur.
Eger BIOS Large ve LBA tanimiyorsa, bu sorunu yazilimla da cozebiliriz.
OnTrack veya EZ-Drive gibi disk yoneticileri BIOS'un disk kontrol
rutinlerini kendilerininkilerle degistirmektedirler. Bu genellikle, disk
yoneticisinin kodunu MBR((Master Boot Record )ana acilis kaydi)'ye ve
devam eden sektorlere yerlestirmesiyle yapilir(OnTrack bu koda DDO der;
Dynamic Drive Overlay), boylelikle herhangi bir isletim sistemi acilmadan
once bu kod calisabilir. Bu yuzden bilgisayari disketle actigimizda, disk
yonetici d isketten yuklenmezse sorunla karsilasiriz.
Olay, cevirmen BIOS durumuyla hemen hemen ayni sekilde calisir. Eger
diskte birkac isletim sistemi birden calistiriliyorsa, disk yoneticileri
soruna neden olabilir.
Linux, surum 1.3.14'ten itibaren OnTrack ve surum 1.3.29'dan itibaren
EZ-Drive disk yoneticilerini desteklemektedir. Asagida bazi ek detaylara
yer verilmistir.
5. IDE Diskler Icin Cekirdekten Disk Cevirisi
Eger Linux cekirdegi bir IDE diskte bir disk yoneticisi belirlerse diski,
disk yoneticisinin yaptigi gibi adreslemeye calisir, ki ayni bolumlemeyi
gorsun. Eger diskin geometrisi 'hd=cyls, heads,sects' komut satiriyla
cekirdege belirtilirse bunu YAPMAZ. Bu yontem, disk yoneticisi ile
uyumlulugu oldurebilir.
Bu adresleme, C<=1024 veya H=255 olana kadar H*C sabit kalmak sartiyla
kafa sayisi olarak 4,8,16,32,64,128,255 denenerek yapilir.
Detaylar su sekildedir - altkisim basliklari denk gelen acilis
mesajlarinda verilen kelimelerdir. Burada ve bu yazinin icindeki heryerde
bolumleme tipleri onaltilik olarak verilmistir.
6. Sonuclar
Peki butun bunlarin anlami ne ? Linux kullanicilari icin tek bir sey; LILO
& fdisk'in dogru geometri kullanmalari. Dogru tanimi, fdisk icin disk
uzerinde calisan diger isletim sistemleri tarafindan kullanilan geometri,
LILO icinse acilis esnasinda BIOS ile basarili etkilesimi saglayacak
geometridir. (Bu ikisi genelde cakisir.)
fdisk, diskgeometri hakkinda nasil bilgi alir ? HDIO_GETGEO ioctl (giris
cikis kontrolu)'i kullanarak cekirdege sorar. Fakat kullanici aradan
etkiyerek veya komut satirindan bu geometriyi cigneyerek degistirebilir.
LILO geometri hakkinda nasil bilgi alir ? HDIO_GETGEO ioctl (giris cikis
kontrolu)'i kullanarak cekirdege sorar. Fakat kullanilan geometriyi
`disk=' secenegi ile cigneyerek belirleyebilir. LILO'ya linear (dogrusal)
secenegi de verilebilir. O zaman, harita dosyasina (map file) CHS yerine
LBA adreslerini koyarak, kullanilacak geometriye acilis esnasinda karar
verir. (Kesme 13h, Fonksiyon 8 ile surucu geometrisini ogrenir.)
Cekirdek ne cevap verecegini nasil bilebilir ? Herseyden once, kullanici
'hd=silindir,kafa,sektor' komut satiri secenegi ile geometriyi acikca
belirtmis olabilir. Aksi takdirde, cekirdek donanima soracaktir.