Söz konusu chip ana işlemcinin işini hafifletmek suretiyle görüntüyü en uygun şekilde detaylandıran devreler içerir. Hızlandırılmış bir ekranda CPU “elektronik
karatahta” üzerine yalnızca hızlı bir eskiz çizmekle yükümlüdür, ekran kartı kaşla göz arasında bu eskizi tamamlar ve renklendirir. Bir çok hesaplı PC’de ekran kartının
işlevi anakart chipset’ine entegre olarak bulunan grafik birimi tarafından gerçekleştirilir. Bu teknik çözüm, ekonomik tipteki tüm kartları gereksiz hale getirmek ve böylelikle
pazar dışına itmek suretiyle ödenen fiyat dahilinde kabul edilebilir karakteristikler sunar. Böylece ofis uygulamaları çalıştıracak bir kullanıcı, ayrıca ekran kartına para
ödemek zorunda kalmaz ve sadece 3D oyun tutkunları hızlı ve pahalı ekran kartlarına yönelir. Bugün gerçek bir ekran kartı yalnızca en yeni üç boyutlu (3D) oyunları veya
profesyonel grafik uygulamaları gibi özel ihtiyaçları karşılamak için kullanılmaktadır. Yalnızca üç tane ekran kartı üreticisi bu gereksinimlere tam anlamıyla ve rekabetçi
koşullarda cevap verebilecek durumdaydı: ABD’li nVidia, Kanadalı ATI ve Matrox. Bu sonuncular, kendi ürün yelpazelerini DirectX 9.0’ın bir sonraki sürümünün yeni
gereksinimlerini karşılaması için kısa bir sürede yenilediler. nVidia aksine bir adım geride kaldı, ancak halen güncel ürünlerinin belirgin gücüne ve çok geniş tasarım
özgürlüğüne imkan veren tümleşik üretim sürecine güvenebilir. ATI Radeon 9000 Radeon 9700 çipinin performansı azaltılmış versiyonu olan Radeon 9000 hissedilir
derecede düşük bir fiyata 9700’ün teknik özelliklerinin büyük bir kısmını muhafaza etmektedir. Radeon 9000 çipinin iki versiyonu, normal ve Pro, arasında yalnızca dahili
saat frekanslarında ve bundan dolayı 3D uygulamaları ve oyunlarında ulaşılan kare/sn hızında farklılık vardır. Bu işlemciyi taşıyan kartlar programlanabilen Pixel Shader
özelliği açısından, nVidia işlemcili ve aynı fiyata satılan kartların aksine DirectX 8.1 oyunlarına donanımsal açıdan tam destek verir. Grafik belleği DDR tipindedir fakat
9700’den farklı olarak, performanstan fazla fedakarlık etmeksizin masrafları düşürebilmek için 64 MB konfigürasyonunda da çalışmaktadır. 3D motoru, fiyatın düşmesi için
ATI firmasının verilmesi gerekli ödünler konusunda yoğunlaştığı bir noktadır. ATI Radeon 9000, aslında 8500 işlemcisinden türetilmiştir ve 9700 serisine has olmak üzere
DirectX 9.0 için optimize edilmiş olan yenilikçi işlevlerin bir kısmından mahrumdur Bellek veriyolu 128 bit olan chip 8.8. Gb/sn veri aktarım hızına sahiptir. Dört adet
veriyolu bununla birlikte her açıdan bir lütuf olan bu ekonomik işlemcinin Pro versiyonu, pratikte çok daha pahalı olan Radeon 8500’ünkine özdeş kalitedeki sonuçlarıyla
sıralamada 7500 ve 8500 çipleri arasında yer alabilecek yeterliliktedir. 9700 işlemcisinin önemli mirası olan AGP 8x arayüzü, Fullstream teknolojisine sahip shader özelliği,
400 MHz’- lik (ancak yalnızca 8 bit) DAC ve DVI-I arayüzlü HydraVision ile kendini hissettirmekteyken, antialiasing Smoothvision teknolojisiyle sağlanmaktadır. ATI
Radeon 9700 Radeon 9700 ATI firmasının en pahalı grafik işlemcisidir ve 0.15 mikron teknolojisiyle gerçekleştirilebilecek olan en çok sayıda MOS transistörü (100
milyondan fazla) içermektedir ki bu sayı Pentium 4 işlemecisinden de fazladır. Bir çok yeniliğin birleştirilmesiyle edilen performans ve kalitedeki artış, ilerlemeye giden
yollardan biri oldu. Bu işlemcide renklerin işlenmesi her bir bileşen başına 10 bit’te olur, böylelikle teEkran Kartı Teknolojileri BILEfifiENLER » PRATIK DONANIM »
PRATIK YAZILIM » BILGI 27 orik olarak milyarlarca renk kombinasyonu oluşturmak mümkündür. Fakat Windows XP henüz bu imkandan
yararlanabilecek düzeyde değilse de işlemcideki bu özellik, frame buffer belleğin sahip olduğu daha büyük derinlik görüntülerin işlenmesi konusunda bir avantaj sağlar.
Çünkü özel olarak geliştirilen programlar, ara hesaplamalardaki yuvarlamaları azaltabilmektedir. Renk kalitesini arttıran bir diğer özellik de DirectX 9.0 pixel shader’ın 2.0
versiyon donanımında yapılan uygulamadır. Versiyon 2.0’ın getirdiği temel yenilik piksel başına 64 veya 128 bit’lik hareketli nokta renk hesaplama kapasitesidir. Ancak
ATI’nin çabalarının en bariz sonucu Smoothvision 2.0 olarak adlandırılan full screen anti aliasing (FSAA) birimidir. Algoritma, sonucun kalitesi ile işlem yükü arasında iyi
bir oran sunan çoklu-örnekleme tekniğinin bir çeşididir. Görüntü görünenden daha büyük bir çözünürlükle hesaplanır ve daha sonra işlenir. Işlem yükünün sert bir şekilde
düşmesi ve bu yüzden çerçeve hızında oluşan iyileşme işlenecek olan altpiksel numarasını ondalık hale dönüştürmesi Z-tampon belleğinin verileri üzerinde çalışan bir
sıkıştırma algoritmasının sonucudur. Teknik Matrox Parhelia işlemcisinde kullanılana benzemektedir ve tüm diğer algoritmalar gibi istatiksel olarak vakaların %100’ünü
kapsamamaktadır, ancak ekrandaki çizgilerin büyük bir kısmını ortadan kaldırmakla sınırlıdır. Hesaplamaların sonucu monitörlerin doğrusal olmamasını telafi etmek için bir
düzeltme aralığı eğrisi tatbik eden ilave bir işleme tabi tutulur. Sonuç olarak kaliteyi iyileştirme hedefine, her bir pikselin alacağı son değeri hesaplamak için 16 adede kadar
örnek kullanabilen anisotropic texture filtreleme algoritmasının desteği sayesinde ulaşılmıştır. Radeon 9700 çipinin 3D motorunun kalbi, mimarinin en orijinal parçasıdır.
Çıkış noktası, bandın bir noktada kesişen dört kola bölünmesine izin veren bir matris sistemi boyunca işlemci çekirdeğine irtibatlanmış olan bellek yönünde konumlanmış,
256 bit’lik bir DDR veriyoludur. Teorik olarak geleneksel teknolojiyle gerçekleştirilmiş 512 bit’e eşit olacak şekilde arttırılan veriyolu genişliği görüntü belleksının bir
miktarının, 128 Mb’dan az olmamak kaydıyla 256’ya kadar çıkma ihtimaliyle, kullanımını gerektirir: Bu kadar büyük miktar hızlı ve pahalı RAM kullanma gereği kartın
kesinlikle hoşlanılmayan fiyatının bariz bir belirtisidir. Gerçek bir 3D motoru her biri bir texturing birimine sahip olan sekiz adet grafik yoldan oluşur: ATI’ye göre bu
çözüm rakiplerin hesaplama birimlerini her biri iki ya da dört texturing birimli dört adet yol ile düzenleyen önerileriyle kıyaslandığında belirgin avantajlar getirmektedir. Her
bir yol aslında programlanabilen bir pixel shader olabilir, bu yüzden “vahşi” güçte kaybedilenler daha büyük esneklik altında kazanılabilirler.Şu an itibarıyla ATI faz sayısı
ve dolayısıyla pixel shader’ın karmaşıklık düzeyi hakkında, yalnızca 160 direktifin destekleneceğini açıklamakla yetinerek, herhangi bir açıklama yayınlamamıştır. Radeon
9700, ATI’nin Hyper-Z III’ü sayesinde gizli piksellerin yokedilmesi algoritmasını mükemmelleştirmiştir. Bu amaçla frame buffer ve Z-Buffer, tipik olarak 1:2 ile 1:4
arasında bir değer alan ve teorik olarak FSAA 6x’in aktif olarak kullanılması durumunda, azami 1:24’lük, bir sıkıştırma çarpanının uygulandığı 8x8’lik piksel bloklarıyla
çalıştırılır. ATI her zaman için video ve DVD görüntüsü hızlandırılması hususuna çok dikkat etti. Radeon 9700 de bu konuda bir istisna değil. Pixel shader, uygun bir şekilde
tekrar programlanması sayesinde görüntünün işlenebilmesi, DVD’ler tarafından kullanılan MPEG2 formatının klasik şifre çözücü donanımının çok daha ötesindedir. Aslında
herhangi bir görüntü akışının iyileştirilmesi ve sıkıştırmanın etkilerinin azaltılması için sayısal olarak filtrelenmesi mümkündür. ATI sayısal görüntünün işlenebilmesi için
üniteyle birlikte video shader sunmaktadır. ATI sunduğu HydraVision multimonitör teknolojisi ile görüntünün kalitesini iyileştirmek için oldukça uğraşmış. Birbiriyle temel
olarak özdeş olan iki adet analog çıkış, 400 MHz’te 10 bit’lik RAMDAC ile donatılmıştır. Hemen yanlarında LCD monitör için sayısal girişli ve azami 1.024 x 768 piksel
çözünürlükte bir video çıkışlı DVI arayüzü bulunur.