FATİHA SURESİ
Rahman ve Rahim Olan Allah’ın Adıyla
1- Hamd Alemlerin Rabbi Olan Allah’adır
Allah (c.c.) burada hamdı için herhangi bir zaman ve mekan zarfı zikretmedi. Rum Suresi’nde zaman zarflarından bazılarının
gökler ve yer olduğunu:
“Göklerde ve yerde hamd O’nundur.” (Rum: 30/18) sözünde zikretti. Kasas suresinde zaman zarflarından bazılarının dünya ve
ahiret olduğunu
“O, kendisinden başka ilah olmayan Allah’tır. Dünyada ve ahirette hamd O’nundur.” (Kasas: 28/70) sözü ile zikretti. Sebe
suresinin evvelinde de
“Ahirette de hamd O’nundur. O Hakim’dir, Habir’dir.” (Sebe: 34/1) dedi.
“El-Hamd” daki elif ve lam, bütün övgüleri kapsaması içindir. O, Allah’ın kendi nefsini kendisi ile övdüğü bir övgüdür. Özünde de
Allah’ın kullarına, kendisiyle onu övmeleri emri vardır.
“Alemlerin Rabbı” Allah (c.c.)alemlerin ne olduğunu burda beyan etmedi. Bunu:
“Fir’avun dedi ki: “Alemlerin Rabbi de nedir?” Dedi ki göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin rabbidir.” (Şuara: 26/23-24) sözü ile
başka bir yerde beyan etti.
Bazı alimler dediler ki: “Alem” , “Alamet” kökündendir. Çünkü alemin varlığı, Celal ve kemal sıfatları ile muttasıf yaratıcısının
varlığına, kendisinde şüphe olmayan bir alamettir. Allah (c.c.)şöyle buyuruyor:
“Muhakkak ki göklerin ve yerin yaratılışında ve gece ile gündüzün birbiri ardınca gelmesinde akıl sahipleri için ayetler vardır.”
(Al-i imran: 3/190) sözlükte de ayet:alamettir.
2- O, Rahman’dır, Rahim’dir.”
Bu ikisi Allah’ın iki vasfıdır. Esmau’l-Hüsna’sından iki isimdir. Rahmetten mübalağa sureti ile türetilmişlerdir. Mübalağa olarak
Rahman, Rahim’den daha şediddir.
Çünkü Rahman dünyada bütün yaratıkları,ahirette de sadece mü’minleri kapsayan bir rahmeti içerir. Rahim ise kıyamet gününde
mü’minlere merhametli olan demektir. Çoğu alimler bu görüştedir. İbn Cerir’in kelamında bunun üzerine ittifakın anlaşıldığı
anlatım vardır. İbn Kesir’in de dediği gibi, bazı selefin (öncekilerin) tefsirinde buna delalet eden şeyler vardır. İbn Kesir ve
başkalarının da zikrettiği gibi Eseru’l-Mervi de İsa’nın -O’na ve peygamberimize selatu selam olsun- Rahman, dünya ve ahiretin
rahmanı, Rahim de ahiretin rahimidir, şeklindeki sözü ile buna delalet ediyor. Allah teala da zikrettiklerimize şöyle buyurarak
işaret etmiştir.
“Sonra Rahman Arş’ın üzerine istiva etti.” (Furkan: 25/59)
“Rahman Arş’ın üzerine istiva etti.” (Taha: 20/5)
İstivayı Rahman ismi ile zikretti ki rahmeti ile bütün yaratıklarını kapsasın. İbn Kesir bunu ve benzerini demiştir.
Allah (c.c.) şöyle buyuruyor:
“Üstlerinde (kanatlarını) açıp yumarak uçan kuşları görmüyorlar mı? Onları (havada) Rahman’dan başkası tutmuyor?”
(Mülk: 67/19)
Yani O’nun kuşlara lutfu ve onları göğün boşluğunda kanat açıp yuman olarak tutması O’nun rahmaniyetindendir. Bundaki
delillerin en belirgin olanı Allah’ın şu sözüdür:
“Rahman (olan Allah) Kur’an’ı öğretti.” (Rahman: 55/1-2)
-Şu sözüne kadar-
“Şimdi Rabbinizin hangi nimetlerini yalanlıyorsunuz.”(Rahman: 55/13)
Allah (c.c.) buyurdu ki:
“Mü’minlere Rahim’dir.” (Ahzab: 33/43)
Onları Rahim ismi ile has kıldı. Denilse ki: Bu tesbitleriniz ile Rasulullah’ın (s.a.v.) “Dünya ve ahiretin Rahman’ı ve her ikisinin
rahimi” sözünde aktarılan duadakinin arasını nasıl bağdaştırırsınız? Cevapta açık olan -Allah en iyi bilendir- zikrettiğimiz gibi
Rahim, mü’minlere hastır. Fakat o, ahirette mü’minlere has kılınmaz. Aksine onlara (olan) rahmet dünyayı da kapsıyor. Bu
takdirde “O, ikisinin rahimidir” in manası, her ikisinde (dünya ve ahirette) rahmeti mü’minleredir.
Allah’ın dünyada da mü’minlere Rahim olduğunun delili Allah’ın şu sözünde belirgindir:
“O ki, sizlere salat ediyor. Melekler de. Ki sizleri karanlıklardan nura çıkarsın. Ve mü’minlere de Rahim’dir.”
Çünkü onun ve meleklerin onlara salatı ve sadece onları karanlıklardan nura çıkarması, onlara dünyada olan rahmetidir. Ahirette
rahmetin sebebi de budur. Allah’ın şu sözü de böyledir.
“Onlardan bir grubun neredeyse kalplerinin eğrileceğinden sonra zor saatte ona tabi olan ensar, muhacirin ve Peygamberi Allah
affetti. Sonra yine onları affetti. Çünkü o, onlara rauf ve rahimdir.” (Tevbe: 9/117)
Bu, ensar, muhacirin ve Peygamber (s.a.v.)’e vaki’ olan zamire komşu rahim ile müteallık olan ba ile gelmiştir. Onlara olan
bağışlaması dünyada rahmettir. Ahiretteki rahmetin sebebi de aynıdır. İlim Allah Teala’nın nezdindedir.
3- Din gününün sahibidir.